خطبه شماره ۴۸: برنامه ریزی جنگی

گفته مى شود امام این خطبه را هنگامى ایراد کرد که در «نخیله» (لشکرگاه نزدیک کوفه) بود و عزم میدان صفّین را داشت.

خطبه در یک نگاه:
این خطبه در واقع داراى دو بخش است: بخش اوّل طبق معمول بسیارى از خطبه ها، حمد و ثناى الهى است در برابر نعمتهاى بى پایانش که به بندگانش ارزانى داشته است، و امام علیه السّلام با تعبیراتى بسیار زیبا و روح پرور از آنها یاد مى کند، و خدا را به خاطر آنها مى ستاید.
در بخش دوم لشکریان خود را از برنامه اى که در پیش دارند آگاه مى سازد، و مسیرشان را به آنها نشان مى دهد که از کجا باید بگذرند تا به مقدمه لشکر که از پیش فرستاده شده است بپیوندند. سپس قبایلى را که در اطراف دجله زندگى مى کنند بسیج نموده و به همراهى هم به سوى دشمن حرکت کنند، ظاهرا امام علیه السّلام مى خواهد به یارانش در نخیله، که جمعیت زیادى نبودند، این نکته را یادآور شود که تنها شما نیستید که به سوى صفّین مى روید، گروه زیادى در مسیر راهند که آنها را بسیج مى کنیم و به شما مى پیوندند و جزء عدّه و عدّه شما مى شوند. توضیح این که حضرت علیه السّلام مقدمه لشکر خود را به نقطه اى از ساحل فرات فرستاد و دستور داد آنجا بمانند تا امام علیه السّلام با گروه دیگرى به آنجا برسد. سپس از فرات عبور کنند و ساکنان اطراف دجله را براى مبارزه با لشکر شام بسیج نمایند و هر سه گروه به سوى شامیان حرکت کنند.